Het voormalige rioolgemaal van de wijk Kethel, Schiedam is gesitueerd op een centrale plek in de stedelijke waterstructuur en omgeven door grote bomen en groen. Het gemaal is omstreeks 1950 gebouwd tijdens de naoorlogse vernieuwing van de waterhuishouding van de stad maar is al enige tijd uit bedrijf. Toen de gemeente een prijsvraag uitschreef voor herontwikkeling, kwam het plan van eklund_terbeek om het complex te renoveren, uit te breiden en transformeren tot een woonhuis voor een avontuurlijk gezin van vijf als winnaar uit de bus.

Het oorspronkelijke gemaal bestaat uit twee haaks op elkaar staande gebouwdelen uitgevoerd in metselwerk. Het hoofdvolume is op de straat gericht en heeft één karakteristiek groot raam met uitzicht over de Hargsingel. Daarachter strekt zich een lager volume uit, in de tegengestelde richting, langs het water. In de negen meter diepe kelder staan nog de oude pompmachines. Uitgangspunt bij de herontwikkeling is het behoud van de oorspronkelijke structuur als geheel en het voortbouwen op de unieke stedenbouwkundige en architectonische kwaliteiten. Een eigentijdse toevoeging achter het lagere gebouwdeel maakt het ensemble compleet. Rondom de tuin op het zuiden ontstaat een familie van volumes, die van voor naar achter in hoogte afnemen. De omgevende bomen en begroeiing vormen een natuurlijke grens en zorgen voor een zachte overgang tussen private en publieke ruimte.

Vanaf de centrale tuin stapt men binnen in het tussengebouw. Een ruime en lichte entreehal vormt het hart van de woning en verbindt alle functies met elkaar. Aan weerzijden van de entreehal zijn de woonkamer en keuken gesitueerd. De woonkamer in het hoofdvolume ligt verhoogd t.o.v. de straat en heeft uitzicht op de singel. De nieuwe aanbouw aan de tuinzijde biedt ruimte aan een grote woonkeuken en uit zich als een licht en transparant paviljoen in het groen. In het tussengebouw bevinden zich slaapkamers en serviceruimtes. Door de vloer deels te verlagen kan er een extra verdieping gerealiseerd worden en ontstaat een split-level met de kinderslaapkamers in de souterrain en de oudersuite erboven. De diepe kelder onder het hoofdvolume wordt middels een vide verbonden met de kinderslaapverdieping en veranderd in een bijzondere speelruimte, perfect voor boulderen of trapezeoefeningen.

Het realiseren van een duurzame transformatie van het gemaal, waarbij aan alle hedendaagse eisen wordt voldaan én het bijzondere karakter van het complex optimaal wordt benut, is de kern van de ontwerpopgave. Waar mogelijk zijn biobased en circulaire materialen toegepast. De aanbouw heeft een FSC-gecertificeerde houten constructie die demontabel is en hergebruikt kan worden. Gevelbekleding in “waste based bricks” zoekt aansluiting bij het originele bruine metselwerk van het gemaal. Cementarm beton wordt gebruikt. De combinatie van zonnepanelen en een extensief groendak, goede isolatie en nieuwe, energiezuinige installaties maakt Villa Kethel energieneutraal. De bestaande harde bestrating wordt grotendeels vervangen door groen en halfverharding. Regenwater wordt opgevangen en gebruikt om de weelderige tuin te onderhouden.

Villa Het Gemaal

Programme: transformation and extension of pumping station into private home

Size: 260 m2

Location: Schiedam, NL

Client: Private

Construction: IMd Raadgevende Ingenieurs

Contractor: BDS Bouw

Images: eklund_terbeek